Bezpieczeństwo porodu w szpitalu

Poród w szpitalu zapewnia niewątpliwie obecność wykwalifikowanego personelu i niezbędnej aparatury. Kusi obietnicą zapewnienia pełnego bezpieczeństwa matce i jej dziecku. I bez wątpienia zasadnicza korzyść z porodu w szpitalu polega na dostępności personelu fachowego i niezbędnego wyposażenia. Kłopot w tym, że korzyść z porodu w szpitalu odnoszą głównie pacjentki, u których występują powikłania ciąży i porodu. W sumie około 10 -15 procent rodzących.

 

Prawdopodobnie część matek nie wymaga porodu w warunkach szpitalnych i nie odnosi z niego żadnych korzyści.

W Wielkiej Brytanii oceniono, że około 40% porodów mogłoby się z powodzeniem odbywać w domu. Rodzenie dzieci w szpitalu nie przynosi tym matkom żadnej korzyści. W Holandii w domu odbywa się 35 % porodów! Zastanówmy się jakie koszta ponoszą kobiety rodzące w szpitalu.

Najbardziej oczywistym i uznanym czynnikiem niekorzystnym jest narażenie na zakażenie połogowe rodzącej i noworodka. Przed erą antybiotyków zakażenie połogowe (gorączka połogowa) było odpowiedzialne za śmierć kilku procent rodzących. Współcześnie zapewnienie odpowiedniego zmniejszenia ryzyka zakażenia połogowego jest jednym z najważniejszych wyzwań i nawet współcześnie pomimo zastosowania nowoczesnych rozwiązań sal porodowych i oddziałów położniczych (Rooming In) ocenia się, że znaczna część noworodków (nawet 20-30%!) wynosi do domu na pamiątkę po odbytym porodzie jakieś zakażenie.

Istota problemu tkwi prawdopodobnie w tym, że 90% zakażeń wewnątrzszpitalnych przenosi się na rękach personelu.

Niekorzystną wydaje się więc sytuacja, w której jedna położna zajmuje się kilkoma pacjentkami lub kilkoma noworodkami jednocześnie. Istnieje wtedy podwyższone ryzyko transmisji patogenów (bakterie, grzyby, wirusy) między pacjentami. Również niekorzystne jest rozwiązanie jednego węzła sanitarnego dla kilku sal rodzących i pacjentek po porodzie, wspólnych kuchni i zmywalni czy pralni.

Płód w ostatnich tygodniach ciąży otrzymuje przez łożysko komplet przeciwciał przeciw patogenom, z którymi zetknęła się matka (znajdującym się na skórze i błonach śluzowych matki i w jej naturalnym środowisku). Te przeciwciała są też wydzielane do mleka w czasie laktacji. Noworodek nie posiada natomiast ochrony przed bakteriami, z którymi matka nie miała kontaktu. Dotyczy to zwłaszcza szczepów ze środowiska szpitalnego.

Jakie czynniki decydują o bezpieczeństwie porodu domowego?

  • Odpowiednia kwalifikacja rodzącej do porodu w domu. Prawidłowy nadzór w okresie prenatalnym, wykonane przesiewowe badania usg, wykryte czynniki ryzyka, ocena masy płodu i analiza sytuacji położniczej. Posiew w kierunku nosicielstwa paciorkowców grupy B.

  • Duża doza zdrowego rozsądku: nie każdy poród musi się zakończyć w domu. Nie każdy poród powinien się odbyć w domu.

  • Obecność wykwalifikowanego personelu mającego doświadczenie w przeprowadzenia porodu w domu (maksymalnie 4 osoby: położna, lekarz położnik, pediatra, pielęgniarka noworodkowa) Z reguły wystarczają jedna lub dwie – reszta to odwód strategiczny.

  • Wyposażenie zespołu w odpowiedni zestaw narzędzi i przenośnych urządzeń: KTG, detektor tętna płodu, przenośne oświetlenie, zestaw niezbędnych leków, zestaw do resuscytacji, narzędzia do szycia. Przenośny ssak mogący z powodzeniem zassać próźniociąg. Mała przenośna butla z tlenem.

  • zapewnienie odpowiednich środków łączności – telefony komórkowe

  • zapewnienie środka transportu – wystarcza samochód

  • ocena czasu transportu do szpitala w razie konieczności 15 minut? 30?

  • życzliwa współpraca z najbliższym szpitalem położniczym

Nie należy przeceniać ryzyka porodu domowego. Zwłaszcza bałbym się oceniać porównywalne ryzyko porodu w szpitalu. Mogłoby się okazać, że dla zdrowego, donoszonego noworodka urodzonego przez zdrową matkę ryzyko porodu w domu jest porównywalnie mniejsze niż porodu w szpitalu. Doświadczenia holenderskie mówią, że jest mniejsze.

Poród w trybie ambulatoryjnym

W naszej placówce proponujemy również pośrednią możliwość urodzenia dziecka. Poród w trybie ambulatoryjnym. W pewnym kontekście łączy on wiele zalet porodu domowego z zaletami wynikającymi z porodu w szpitalu.

  • Pacjentka jest ściśle kwalifikowana do odbycia porodu w trybie ambulatoryjnym – kryteria podobne do porodu domowego. Obowiązkowe testy na nosicielstwo paciorkowców grupy B

  • Za obserwację w trakcie porodu odpowiada jedna położna. Ma ona możliwość zbadania rodzącej w domu i ewentualnie pozostania z rodzącą w domu przez kilka pierwszych godzin porodu.

  • W tzw. szybkiej fazie rozwierania się szyjki rodząca wraz ze swoją położną przyjeżdża do naszego ośrodka.

  • Poród odbywa się na Sali porodów fizjologicznych. Monitorowanie, wyposażenie odpowiada standardom porodu w Oddziale Położniczym.

  • Do niezbędnego minimum ograniczamy interwencje położnicze. Koncentrujemy się przede wszystkim na nadzorze.

  • Pozycję, w jakiej odbędzie się poród i miejsce wybiera rodząca. Może urodzić  na fotelu, w pozycji siedzącej na kanapie (jak w domu), w wannie lub klęcząc na materacu. Nie rodzimy natomiast w pozycji leżącej na wznak.

  • Dostępna jest sala operacyjna z możliwością wykonania cięcia cesarskiego.

  • Przy porodzie obecna jest ta sama położna, która prowadzi poród od początku oraz lekarz położnik. Po porodzie noworodek badany jest przez neonatologia oraz szczepiony zgodnie z kalendarzem szczepień.

  • Po odbytym porodzie położnica wraz z noworodkiem pozostają w tej samej Sali, w której odbył się poród. Pobyt trwa 4-12 godzin (do 24h). W razie potrzeby pacjentka może pozostać dłużej, podobnie jak w tradycyjnym modelu szpitalnym.

  • Po ponownej ocenie stanu położnicy i noworodka pacjentka zostaje wypisana do domu.

  • Dalsza obserwacja przebiega w warunkach domowych i polega na codziennych wizytach pediatry i pielęgniarki noworodkowej oraz położnej w domu pacjentki przez kolejne dwie doby.

  • Testy przesiewowe w kierunku hypotyreozy i fenyloketonurii pobierane są po upływie 48 godzin w domu.

Zaletą medyczną jest indywidualna opieka i nadzór, zmniejszenie ryzyka zakażenia połogowego oraz unikanie medykalizacji przebiegu porodu przy zachowanym standardzie nadzoru porodu.

Zaletą psychologiczną jest subiektywne skrócenie czasu trwania porodu (krótszy czas od momentu przybycia do rozwiązania), poczucie możliwości podejmowania decyzji przez rodzącą , wybór swojej położnej, swojego lekarza, wybór osób, które mają towarzyszyć matce oraz opcji wyjścia do domu. Poczucie bycia podmiotem, optymalizacja i indywidualizacja postępowania.